سیاست ؛ همگانی یا نخبگانی ؟

سیاست ؛ همگانی یا نخبگانی ؟

یادداشت هفته آوای پراو
به قلم دکتر بهزاد حاتم زاده

پاره ای از دوستان در خصوص خیابانی شدن و همگانی شدن سیاست گله مند بودند و از پیامدهای ناخوشایند آن تحذیر دادند !
ارسطو انسان را حیوان سیاسی می دانست . از نظر او سیاست یعنی سپهر عمومی . همان آگورای عمومی شهر که شهروندان یونانی ( با تفسیر مضیق از واژه شهروندی) در آن جمع می شدند و راجع به مسائل شهر Polis تصمیم گیری می کردند . اما راستی هر مسئله ای را می شود به خیابان و سپهر عمومی کشاند و از شهروندان مبتدی تا نخبه یکسان خواست تا در مورد آن اظهار نظر کنند ؟

بطور کلی امور در دسترس بشر از سه حالت خارج نیستند :
۱) یا از جنس عینیت بالفعل و Objective محض هستند
۲) یا از جنس ذهنیت بالفعل و Subjective محض هستند
۳) یا آبجکتیو بالقوه هستند .

دسته اول و سوم را باید به علوم تجربی و علوم انسانی تجربی سپرد تا با متدهای علمی در صدد بررسی و آزمون تجربی آن برآیند و ماحصل تحقیقات آن دانشمندان هم برای دیگران تا اطلاع ثانوی ( با توجه به ابطال پذیری فرمول های علوم تجربی بقول کارل پوپر) حجت و لازم الاتباع است .
اما مسایل و اموری که قرابتی با عینیت ندارند و صرفا ذهنی هستند بایستی در یک رویکرد بین الاذهانی intersubjectivity آنها را به سپهر عمومی کشاند و از مکانیزم دموکراسی برای برکشیدن یک ایده و فرونهادن ایده دیگر کمک خواست .
در اینجا ایده درست تا اطلاع ثانوی همان است که مستظهر به رأی اکثریت است و چنانچه همان اکثریت در دوره بعد ایده مختار قبلی را فرونهند و ایده مطرود گذشته را برکشند همان برای بقیه هم لازم الاتباع است .
حال آیا مسئله سیاست خارجی ، دانش هسته ای و مذاکرات جاری را باید به خیابان کشاند و هر کسی را یارای ورود و اظهار نظر در خصوص آنها دانست ؟

بنظر خیر ! چرا ؟ چون علم سیاست و روابط بین‌الملل در تقسیم بندی علوم امروزه در زمره علوم انسانی تجربی هستند که مسائل آن با روش های تحقیق علمی قابل آزمون و صحت سنجی است . لذا وقتی که متخصصان این علم بعنوان حکمران مستقیم یا مشاوران حکمرانان در نهادهای بالادستی نظام پس از بررسی سناریوهای مختلف و لحاظ فاکتورهای عدیده به این نتیجه می رسند که مثلا در این مقطع زمانی آیا باید مسئله غنی سازی را هم وارد فرآیند مذاکرات کرد یا خیر ؟ یا اینکه آیا آتش بس را پذیرفت یا نه ؟ نتایج این یافته ها پس از تأیید مراجع ذیربط بایستی برای همگان علیرغم داشتن نقطه نظرات خود مطاع باشد و از دادن شعار در خیابان و متهم سازی و ملکوک نمودن متولیان امر اجتناب نمایند . چرا که در غیر این صورت هر کسی فردا به خود اجازه می دهد که در خصوص تجویز فلان دارو یا فرستادن فلان شخص بعنوان سفیر به فلان کشور عرض اندام کند و اردوکشی خیابانی راه بیندازد .

بهزاد حاتم زاده
دانش آموخته حقوق بین‌الملل